Oltarz.pl korzysta z plików cookies aby działać poprawnie.
Korzystajšc z zasobów strony, wyrażasz zgodę na to aby pliki cookie były przechowywane lokalnie. Jezeli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia swojej przegladarki. Dodatkowe informacje znajdziesz pod adresem: wszystkoociasteczkach.pl

Komentarz: Objawienie Pańskie

Pokłon Trzech Króli

Objawienie Pańskie, zwane potocznie “świętem Trzech Króli”, jest kolejną wielką uroczystością przypadającą w okresie Narodzenia Pańskiego. Jest to także jedyna uroczystość nakazana nie będąca w naszym kraju dniem ustawowo wolnym od pracy.

Skąd pochodzi i kiedy powstała uroczystość Objawienia Pańskiego? Geneza tej uroczystości, podobnie jak i samego Narodzenia Pańskiego, nie jest jeszcze do końca wyjaśniona. Wiadomo na pewno, że powstała na Wschodzie w III lub IV w., jednak zachowane źródła nie pozwalają do końca rozstrzygnąć jaki był pierwotny przedmiot celebracji i dlaczego wybrano dla niej datę 6 stycznia.

Gdy chodzi o kwestię treści święta, to na Wschodzie dzisiaj jest to święto Chrztu Pańskiego. Wspomina się wydarzenie chrztu Jezusa z rąk św. Jana Chrzciciela w Jordanie, stąd w tradycji wschodniej popularnie mówi się o “święcie Jordanu”. Nie jest natomiast do końca jasne czy taki był pierwotny przedmiot celebracji. Z niektórych źródeł może wynikać, że przynajmniej w niektórych Kościołach na Wschodzie pod datą 6 stycznia świętowano narodziny Chrystusa i dopiero gdy w ciągu IV stulecia rozpowszechniło się pochodzące z Rzymu święto Narodzenia Pańskiego (25 grudnia), święto 6 stycznia zmieniło swój przedmiot i stało się świętem Chrztu Pańskiego. Niewykluczone też że przedmiot święta był pierwotnie różny w różnych Kościołach.

Gdy chodzi o datę, to analogicznie jak w przypadku Narodzenia Pańskiego i daty 25 grudnia, mogło chodzić albo o “przejęcie” wcześniejszego solarnego święta pogańskiego, albo o kalkulację dat. Wiadomo bowiem że wg niektórych wyliczeń Chrystus poniósł śmierć na krzyżu 6 kwietnia. Przyjmując rozpowszechniony w starożytności pogląd o zbieżności daty dziennej poczęcia Jezusa i Jego śmierci, wynikałoby z tego że Chrystus narodził się 6 stycznia. To wskazywałoby z kolei na narodziny Jezusa jako na pierwotny przedmiot święta.

Święto 6 stycznia zostało przyjęte także na Zachodzie, zmienił się jednak jego przedmiot. W liturgii rzymskiej święto stało się wspomnieniem pokłonu Mędrców ze Wschodu, opisanego w Ewangelii wg św. Mateusza (Mt 2, 1-12). Z kolei w innych Kościołach na Zachodzie wspominano łącznie kilka wydarzeń w których Syn Boży objawiał swoją chwałę. I tak w Galii i Hiszpanii wspominano pokłon Mędrców, chrzest Jezusa i cud w Kanie Galilejskiej. W Italii pn. dodawano jeszcze wspomnienie cudownego rozmnożenia chleba. Z czasem, wraz z coraz większą dominacją rytu rzymskiego na Zachodzie, przedmiotem święta stał się pokłon Mędrców. Warto jednak podkreślić, że galijsko-hiszpańska tradycja o wspominaniu także chrztu Chrystusa i cudu w Kanie nie zanikła do końca. Wspominają o tych wydarzeniach niektóre hymny i antyfony aktualnej Liturgii Godzin.

Jak tłumaczyć tę wielką różnorodność przedmiotu święta, a zwłaszcza fakt wspominania w ramach jednego obchodu kilku różnych wydarzeń? Odpowiedzi dostarcza sama nazwa uroczystości: Objawienie Pańskie. Najistotniejsze jest to że Bóg Ojciec objawił chwałę swojego Syna, a to dokonało się przecież na różne sposoby. Najważniejsze nie jest zatem samo wspominane wydarzenie, ale jego historiozbawczy sens: Jezus Chrystus jest prawdziwym Synem Boga i Zbawicielem człowieka. W naszej tradycji rzymskiej koncentrujemy się na wspomnieniu pokłonu Mędrców. Istotne jest abyśmy celebrując uroczystość Objawienia Pańskiego dostrzegali najgłębszy sens przybycia Mędrców do Betlejem. Jezus Chrystus nie tylko wypełnia obietnice dane Izraelowi, ale jest także Zbawicielem pogan. Mędrcy ze Wschodu są reprezentantami narodów całej ziemi, czyli również naszymi reprezentantami. Chwała Syna Bożego została im objawiona dla naszego zbawienia. Jak Mędrcy pokłonili się nowo narodzonemu Jezusowi, tak też ma się przed Nim skłonić nasze życie.

Głównym czytaniem mszalnym jest oczywiście Ewangelia o pokłonie Mędrców (Mt 2, 1-12). Pierwsze czytanie, dobrane pod kątem Ewangelii, zawiera proroctwo Izajasza o chwale Boga jaśniejącej nad Jerozolimą i o przybyszach z innych narodów, zdążających z darami dla Pana (Iz 60, 1-6). Proroctwo to spełniło się w Chrystusie. Z kolei drugie czytanie, wzięte z Listu do Efezjan, podkreśla powszechność powołania do zbawienia (Ef 3, 2-3a.5-6).

Również modlitwy mszalne pomagają uchwycić sens celebrowanej uroczystości. Kolekta mówi o naszym poznaniu Boga przez wiarę i o naszej drodze do oglądania Go w chwale: “Boże, Ty w dniu dzisiejszym za przewodem gwiazdy objawiłeś chwałę Jednorodzonego Syna swojego poganom, spraw łaskawie, abyśmy poznawszy Cię już przez wiarę, zostali doprowadzeni do oglądania twarzą w twarz blasku Twojego majestatu”. Również prefacja podkreśla temat powszechności powołania do zbawienia oraz naszego udziału w chwale Boga: “Dzisiaj w Jezusie Chrystusie, który jest światłością świata, objawiłeś wszystkim narodom tajemnicę naszego zbawienia. Gdy Syn Twój ukazał się na ziemi jako śmiertelny człowiek, obdarzyłeś nas na nowo udziałem w Jego nieśmiertelnej chwale”.

Stosowane dziś zwyczaje związane z Objawieniem Pańskim to błogosławienie kadzidła i kredy oraz oznaczanie kredą drzwi mieszkań inicjałami K + M + B z datą bieżącego roku. Są to inicjały przekazanych przez pozabiblijną tradycję imion Mędrców (Kacper, Melchior, Baltazar). Oznaczenie drzwi kredą jest formą wyznania wiary w obecność Chrystusa w życiu tego domu. Taki też sens ma spalenie poświęconego kadzidła. Z kolei chrześcijański Wschód, celebrujący tego dnia chrzest Chrystusa (święto Jordanu), praktykuje poświęcenie wody, którą następnie zabiera się do domów.

Warto też wspomnieć o innym aspekcie uroczystości Objawienia Pańskiego. Niektórzy Ojcowie Kościoła, komentując przybycie Mędrców do Betlejem za przewodem gwiazdy, widzieli w tym wydarzeniu symboliczne złamanie potęgi żywych w starożytności kultów astralnych. Gwiazdy straciły swoją moc nad ludźmi i zostały zmuszone do ukorzenia się przed swoim Stwórcą. W dobie wzrastającego dziś zainteresowania astrologią, horoskopami i wróżbiarstwem ten temat znów staje się aktualny. Warto i dziś – bynajmniej nie tylko przy okazji tej uroczystości – podkreślać, że nasz los nie jest zapisany w gwiazdach, a naszym jedynym Panem jest Jezus Chrystus.

ks. Maciej Zachara MIC

Podobne artykuly

Copyright © 2006 - 2011 Oltarz.pl | o stronie | reklama | kontakt | do góry