Oltarz.pl korzysta z plików cookies aby działać poprawnie.
Korzystajšc z zasobów strony, wyrażasz zgodę na to aby pliki cookie były przechowywane lokalnie. Jezeli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia swojej przegladarki. Dodatkowe informacje znajdziesz pod adresem: wszystkoociasteczkach.pl

Komentarz: Oktawa Narodzenia Pańskiego

Narodzenie Pańskie, jako jedna z najważniejszych uroczystości w roku liturgicznym, posiada własną oktawę. Świętowanie jest przez to rozciągnięte na cały tydzień następujący po uroczystości. We wszystkie te dni śpiewa się “Chwała na wysokości Bogu” a w Modlitwie eucharystycznej w odpowiednim miejscu następuje wspomnienie obchodzonego misterium Narodzenia.

Oktawa Narodzenia Pańskiego posiada jednak pewną swoją specyfikę. W jej ramach przypadają bowiem trzy święta: św. Szczepana, św. Jana Ewangelisty i św. Młodzianków Męczenników. Niedziela w oktawie Narodzenia Pańskiego jest obchodzona jako Niedziela Świętej Rodziny (jeżeli zaś samo Narodzenie Pańskie przypada w niedzielę, Świętej Rodziny obchodzi się 30 grudnia, w randze święta), zaś ostatniego dnia oktawy, 1 stycznia, obchodzi się uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi.

Nie jest do końca jasne, czy święta św. Szczepana, św. Jana i św. Młodzianków weszły do liturgii pod tymi datami niezależnie od Bożego Narodzenia, czy też było to celowe. Niektórzy badacze sądzą, że chodziło o stworzenie w ten sposób jakby orszaku świętych, towarzyszących nowo narodzonemu Chrystusowi. Jest to o tyle prawdopodobne, że kumulowanie różnych wspomnień świętych tuż po Bożym Narodzeniu występowało także w innych obrządkach liturgicznych, nie tylko w rzymskim. W niektórych Kościołach obchodzono w tym czasie np. święta apostołów Piotra i Pawła (Syria) lub św. Jakuba i Jana (Galia).

26 grudnia przypada święto św. Szczepana, diakona i pierwszego męczennika. Obchodzenie tego święta tuż po uroczystości Narodzenia Pańskiego może wydawać się czymś niestosownym i zakłócającym ciepło świąt. Pierwsze czytanie z Dziejów Apostolskich zawiera narrację o męczeństwie Szczepana (Dz 6, 8-10; 7, 54-60), zaś w Ewangelii Jezus przygotowuje uczniów na prześladowania, zapeaniając jednocześnie, że “kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony” (Mt 10, 17-22). W gruncie rzeczy to święto może nam bardzo pomagać w przezwyciężaniu zbyt przesłodzonej a przez to nierealistycznej atmosfery świąt, jaką próbuje się często wytwarzać. W kazaniu św. Fulgencjusza z Ruspe (+ 533 r.), przepisanym na ten dzień w Liturgii godzin, czytamy: “Wczoraj święciliśmy Narodziny ziemskie wiecznego Króla, a dziś obchodzimy chwalebną mękę żołnierza. Wczorajszego dnia nasz Król, przybrany ozdobną szatą ciała, wyszedłszy z łona Dziewicy, raczył świat nawiedzić; dzisiaj Jego żołnierz opuszcza siedzibę ciała i pełen chwały przechodzi do nieba. Król nasz (...) przynosi swoim bojownikom wielki dar, którym ich hojnie wzbogaca i umacnia do zwycięskiej walki. Tym darem jest miłość. Ma ona doprowadzić ludzi do wspólnoty z Bogiem”.

27 grudnia obchodzimy święto św. Jana Ewangelisty. W przypadku tego Apostoła łatwo zrozumieć dlaczego jego święto obchodzi się w bezpośredniej bliskości uroczystości Narodzenia Pańskiego. Św. Jan nie tylko był umiłowanym uczniem Jezusa. Był on także tym autorem ksiąg natchnionych, który w szczególny sposób podkreślał realizm Wcielenia, sprzeciwiając się w ten sposób pierwszym herezjom, negującym prawdę o pełnym człowieczeństwie Syna Bożego. Obydwa czytania pochodzą z pism Patrona dnia. W pierwszej lekturze czyta się początek Pierwszego Listu św. Jana (1 J, 1, 1-3), którego słowa są osobistym świadectwem Apostoła: “To wam oznajmiamy, co było od początku, co usłyszeliśmy o Słowie życia, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce”. Z kolei Ewangelia opowiada o wydarzeniach związanych ze zmartwychwstaniem Chrystusa, o świadectwie Marii Magdaleny i o Piotrze który wraz z umiłowanym uczniem (Janem) biegnie do grobu. Umiłowany uczeń uwierzył nie widząc jeszcze zmartwychwstałego Zbawiciela (J 20, 2-8). Warto dodać, że przez cały okres Narodzenia Pańskiego Kościół obficie czerpie z pism tego Apostoła. Pierwszy List św. Jana jest czytany w dni powszednie w ramach pierwszego czytania. Głównym czytaniem całego okresu Narodzenia Pańskiego jest Prolog Ewangelii św. Jana (J 1, 1-18), który jest czytany aż trzykrotnie (Narodzenie Pańskie – Msza w dzień, 31 grudnia oraz 2 niedziela po Narodzeniu Pańskim), w kilka innych dni czyta się fragmenty 1 i 3 rozdziału Ewangelii wg św. Jana.

28 grudnia wspominamy św. Młodzianków Męczenników. To święto jest tematycznie związane z okresem Narodzenia Pańskiego. Ponownie, jak w przypadku św. Szczepana, mamy do czynienia z pewnym zakłóceniem świątecznej sielanki. Narodziny Chrystusa nie przynoszą na ziemię raju, ale ujawniają intencje ludzkiego serca. Ludzka pycha czuje się zagrożona i reaguje agresją, której skutkiem jest masakra dzieci betlejemskich. Ewangelia tego dnia opowiada o tym wydarzeniu (Mt 2, 13-18). Jednakże liturgia celebruje śmierć Młodzianków nie jako tragedię a jako wydarzenie chwalebne. W Liturgii godzin czytamy następujące kazanie św. Kwodwultdeusa (+ ok. 450): “O jakże to wielki dar łaski! Jakież to zasługi tych dzieci zgotowały im tak wielkie zwycięstwo? Jeszcze nie potrafią mówić, a już wyznają Chrystusa. Ich słabe ciałka nie są jeszcze zdolne do walki, a już zdobywają palmę zwycięstwa”.

Święto Świętej Rodziny zostało ustanowione dla całego Kościoła w 1921 r., ale dopiero w ramach ostatniej reformy stało się się częścią oktawy Narodzenia Pańskiego. Syn Boży zechciał przyjść na świat i wzrastać w ludzkiej rodzinie. Ewangelia tego dnia jest w cyklu trzyletnim, w tym roku czytamy fragment o ucieczce św. Rodziny do Egiptu i powrocie do Nazaretu (Mt 2, 13-15. 19-23). Ten obchód liturgiczny jest afirmacją świętości rodziny i podkreśleniem tego że rodzina jest rzeczywistością wynikającą z planu Bożego. Jest to szczególnie ważne dzisiaj, w sytuacji dramatycznego zagrożenia samych fundamentów życia rodziny.

Zakończenie oktawy przypada 1 stycznia. Jest to początek roku kalendarzowego i z tego powodu Kościół wybrał jako pierwsze czytanie błogosławieństwo Aaronowe z Księgi Liczb (Lb 6, 22-27), jako formę życzenia noworocznego. Natomiast w tym dniu przypada uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi. Kościół po ostatnim Soborze odnowił święto maryjne, które 1 stycznia obchodzono w liturgii rzymskiej w VI i VII w. Było to najstarsze maryjne święto w Rzymie. W późniejszym czasie święto zanikło, ustępując miejsca oktawie Narodzenia Pańskiego oraz wspomnieniu obrzezania Jezusa. Ewangelia (Łk 2, 16-21) opowiada o pokłonie pasterzy u żłóbka oraz o obrzezaniu Jezusa ósmego dnia od narodzin. Jednocześnie Ewangelia ta ukazuje Maryję jako wzór ucznia Chrystusa – osobę wierzącą, usiłującą odczytać najgłębszy sens wydarzeń, w których uczestniczy. Modlitwy liturgiczne podkreślają zbawczy sens Bożego macierzyństwa Maryi. Kolekta rozpoczyna się słowami: “Boże, Ty przez dziewicze macierzyństwo Najświętszej Maryi Panny obdarzyłeś ludzi łaską wiecznego zbawienia”, zaś w Modlitwie nad darami macierzyństwo Maryi zostaje nazwane “początkiem naszego zbawienia”.

ks. Maciej Zachara MIC

Podobne artykuly

Copyright © 2006 - 2011 Oltarz.pl | o stronie | reklama | kontakt | do góry